Leven

Geboren 17/10/1948
Gestorven 16/09/2007
Nationaliteit: USA

Pseudoniemen

Chang Lung
Reagan O'Neal
Jackson O'Reilly

Awards

Van dezelfde auteur

- De Grote Jacht
- De Herrezen Draak
- De Komst van de Schaduw
- De Wereld van Het Rad Des Tijds
- Een kroon van Zwaarden
- Een nieuw begin
- Hart van de Winter
- Heer van Chaos
- Het Oog van de Wereld
- Het Pad der Dolken
- Mes Van Dromen
- Viersprong van de Schemer
- Vuur uit de Hemel

Robert Jordan

Biografie

Robert Jordan is het pseudoniem van James Oliver (Jim) Rigney. Hij werd geboren in Charleston (South Carolina) op 17 oktober 1948 en is daar ook gestorven op 16 september 2007 aan amyloidosis met cardiomyopatie, dat is een ziekte van de hartspier.
Rigney heeft eerder geschreven onder de pseudoniemen Chang Lung, Reagan O'Neal en Jackson O'Reilly, maar is het bekendst geworden als schrijver van de nog onvoltooide Het Rad des Tijds polylogie, waarvan elf delen plus een prequel (een "voorgaande geschiedenis") van zijn hand zijn verschenen. Het eerste deel, Het Oog van de Wereld, verscheen in 1990, het laatste en twaalfde deel was gepland in 2008 te verschijnen, maar in 2007 overleed Jordan en kon hij de reeks niet eigenhandig afmaken.
Op 23 maart 2006 maakte hij bekend dat hij leed aan amyloidosis met cardiomyopatie, een ziekte waarvan men , mits de goede behandelingen, een levensverwachting had van vier jaar, maar Jordan streefde er naar om er nog dertig te leven. Op 16 september 2007 om 2u45 verloor Jordan, 58 jaar oud, de strijd tegen zijn ziekte.
Gelukkig werd bekendgemaakt dat Brandon Sanderson de serie alsnog zou afwerken door middel van een berg nota's die Jordan had achtergelaten. Door de grote hoeveelheid van die nota's werd beslist het laatste boek, A Memory of Light, op te splitsten in drie delen waarvan de eerste twee, De Naderende Storm en De Torens van Middernacht ondertussen zijn verschenen. Het laatste en derde boek, Een Herinnering van Licht, werd uitgebracht in juli 2013.t de moorden niet helemaal los staan van het portaal en het oude mythische rijk van Askir.

Stijl

Jordan is het voorbeeld van een Amerikaans schrijver van epische of high fantasy.
Jordans project, dat één enkel doorlopend verhaal weergeeft met een omvang van 14 boeken (plus dan nog drie prequels), samen ongeveer 10.000 pagina's, is een poging een meer oorspronkelijke invulling te geven aan het klassieke high fantasy-thema van "Held verlost Bedachte Wereld met Magische Middelen van Het Kwaad". Jordan gebruikt hiervoor verschillende methoden: - Verhoging van de geloofwaardigheid. Jordan is van mening dat geloofwaardigheid een absolute voorwaarde is voor een fantasyverhaal dat zich geslaagd wil noemen: het moet immers de lezer er toe brengen een andere werkelijkheid dan de normale te aanvaarden. Jordan bereikt dit op een manier die velen er over heeft doen twijfelen of zijn werk eigenlijk niet eerder sciencefiction genoemd moet worden. De magische interpretatie van de wereld die zo kenmerkend is voor fantasy, is vervangen door een wetenschappelijke en filosofische verklaring voor verschijnselen die normaliter als "magisch" geduid worden. De schrijver heeft zelf een opleiding gehad tot fysicus en het onderliggende wereldbeeld van het werk is meer een mengeling van de filosofie van het objectief idealisme met de kwantumfysica, dan dat van een naïef romantisch sprookje. We zouden kunnen spreken van hardboiled fantasy. Een ironisch gevolg van deze methode is dat, naarmate Jordan er beter in slaagt zijn wereld een hoog realiteitsgehalte te geven, die werkelijkheid ook steeds gewoner lijkt. Wie in fantasy een ontsnapping zoekt uit de ondraaglijke verveling van het alledaagse bestaan, komt zo op den duur bedrogen uit. Jordan verschaft geen bevrediging van een escapistisch verlangen naar een Magisch Koninkrijk.
- Vergroting van de complexiteit. In bepaalde opzichten is Jordans werk minder complex dan dat van het grote voorbeeld Tolkien. Er wordt eigenlijk maar één taal gebruikt en die is lang niet zo minutieus uitgewerkt als Tolkiens elfentalen. Ook zijn er minder intelligente soorten naast de mens en de soorten die er zijn spelen een ondergeschikte rol. Daarbij is de geografie wat simplistisch. Dat alles is echter met opzet zo ingericht om niet met versierselen de aandacht af te leiden van de kern van het werk: een enorme tour-de-force die bestaat uit tientallen over duizenden bladzijden in detail uitgewerkte verhaallijnen die verknocht worden tot één samenhangend weefsel. Hier is Jordan beroemd om geworden - en berucht: de meest gehoorde klacht onder lezers is wel dat ze het simpelweg niet meer kunnen volgen. Een ware fan zonder olifantengeheugen ziet zich dan ook gedwongen de boeken meermalen te herlezen.
- Een doorwrochte stijl. Jordan is een dwangmatig perfectionist. In 2001 vertelde hij in een interview met de Nederlandse pers dat hij de proloog van Winter's Heart maar liefst 97 maal volledig had herschreven. In dit opzicht lijkt hij dus inderdaad op Tolkien. Voor de laatste was het schrijven echter een hobby, voor Jordan is het een beroep en dagtaak. Het is niet verwonderlijk dat bij zoveel woordsmeedkunst de nodige oneffenheden en bramen blijven zitten. Bijna iedere kritiek van Jordan citeert wel een ongelukkig uitgevallen zin. Ook viel het te verwachten dat na 30.000 uur schrijven zijn stijl meer literair geworden is: een tweede factor die veel lezers van hem heeft vervreemd. Na deel zes heeft Jordan daarbij alle terughoudendheid laten varen en geeft zich naar hartenlust over aan het naar eigen inzicht vervolmaken van zijn schrijfkunst - een inzicht dat vele vroegere fans niet hebben kunnen delen. Nog steeds (of steeds meer) echter kan de stijl getypeerd worden als helder, afgemeten en nuchter; en dus zeer verschillend van de (schijnbaar) moeiteloze elegantie die menig lezer zo waardeert bij een C.S. Lewis of een David Eddings. Jordan heeft een grote bewondering voor Mark Twain en de invloed van The Adventures of Huckleberry Finn is onmiskenbaar; hij heeft het meermalen openlijk betreurd dat, wat ook zijn eigen verdiensten als verteller mogen zijn, hij het gevoel voor humor van de grote Amerikaanse literator niet kan benaderen. Jordan is inderdaad eerder ironisch dan humoristisch.
- Psychologische verdieping. Een van de vooroordelen over fantasy is dat het genre alleen lectuur genoemd mag worden; en één van de kenmerken die als bewijs hiervoor worden aangedragen is het systematische gebruik van flat characters: clichépersoonlijkheden die slechts instanties zijn van hetzelfde stereotype dat alle schrijvers steeds maar weer uit de kast trekken om keer op keer dezelfde standaardrol te laten vervullen. Sterker nog: dat gebruik schijnt onvermijdelijk doordat het stramien van de high fantasy het dwingend aan de schrijver lijkt op te leggen. Jordan doet een poging aan die dwangbuis te ontsnappen. Om de beperkingen die de standaardrol oplegt te doorbreken, verhoogt en verfijnt hij het aantal rollen zo sterk dat ze niet meer standaard zijn. Hebben de meeste schrijvers aan één held voldoende, Jordan heeft er drie. En daarbij nog eens zeven heldinnen. Weliswaar ontkomt hij er niet aan de rol van "Messias" in te vullen, maar de protagonist die daarvoor gebruikt wordt, laat hij toch aan het cliché ontsnappen door hem een ingewikkelde drievoudige persoonlijkheid te geven, die tot in detail wordt verdiept en uitgewerkt. En ook de persoonlijkheden van alle andere held(in)en valt die bewerking ten deel. Bijrollen vergaat het niet anders. Er komt eigenlijk geen mens (of lid van een andere soort) in het boek voor of hij wordt als uniek individu neergezet.Hierdoor wordt echter bij de lezer het vermogen tot opneming en verwerking tot het uiterste belast. Naarmate het werk vordert, begint het aantal figuren in de honderden te lopen. Alleen zich hun namen te herinneren zou al een hele opgaaf zijn; maar Jordan verlangt van de lezer dat ook hun eigenheid onthouden wordt. De psychologische ontwikkeling van al die mensen is ten nauwste verbonden met de op zich ook al complicerende verhaallijnen; ja, het begint steeds meer de hoofdinhoud daarvan te vormen. Een tweede auteur die Jordan zeer bewondert is Jane Austen.
- Het tijdrad. Bij de meeste high fantasy draagt de tijd een sterk lineair karakter. Bij Tolkiens melancholische The Lord of the Rings is de eschatologie erg negatief. Een wereld wordt perfect geschapen, degenereert desalniettemin en de vernietiging van de Ring beklemtoont slechts de onafwendbaarheid van de uiteindelijke ondergang. Onze enige hoop is dat dit de overgang mag zijn naar iets beters. Bij Eddings komische omkering hiervan volgt op de overwinning op Het Kwaad een vrolijke utopie. Jordan gebruikt een ander, maar misschien nog ouder concept: cyclische tijd. Het hele bestaan is een eeuwige wederkeer van hetzelfde. De Schepper staat buiten de tijd en Het Kwaad probeert zijn positie in te nemen door de tijd zelf te beëindigen. Ieder moment is voor Het Kwaad slechts een middel om dat gewenste doel naderbij te brengen - en voor Het Goede het doel op zich, de drager van een absoluut onreduceerbaar belang, het punt waar tijdstroom en tijdsgrond samenvallen. Bij Jordan is het alledaagse in ieder detail dus heilig. De meest perfecte literaire uitdrukking van het Moment is de klassieke eenheid van plaats, handeling en vooral: tijd.

Situering

Jordan was in de jaren negentig de bestverkopende auteur van niet-humoristische fantasyboeken voor volwassenen met een totale oplage van meer dan 44 miljoen exemplaren. Samen met Tad Williams was hij zo verantwoordelijk voor de fantasyrenaissance in die periode. Halverwege dat decennium bereikte zijn werk Het Rad des Tijds een halve cultstatus. Maar al snel trad er een kentering op in de populariteit. Veel lezers haakten teleurgesteld af, vaak openlijk het vermoeden uitend dat Jordan omwille van het financiële gewin het werk niet tot een tijdig einde bracht, hoewel dat laatste verwijt geen feitelijke grondslag lijkt te hebben, - de verhaallijn lag kennelijk al meteen vast - zijn de meningen over de huidige serie verdeeld, mede doordat Jordan zich niet houdt aan gangbare fantasyconventies.
Jordans werk is vertaald in vele talen, waaronder het Nederlands. In 2004 werden de al reeds verschenen boeken opnieuw vertaald omdat de oorspronkelijke vertaling eruit zou hebben gezien alsof die door een commissie was geschreven.